Antwerpen, 19 oktober 2009

Mijnheer de Burgemeester,
Collega’s,

Lange Wapper is dood en begraven. De Lange Wapper-brug ligt er en hij ligt er goed en hij ligt er hopelijk voor altijd. In tegenstelling tot wat sommigen beweren is de uitslag van het referendum niet voor interpretatie vatbaar. Het zijn bijzonder slechte verliezers die vandaag komen aandraven met allerlei ingewikkelde cijferberekeningen om toch maar aan te tonen dat de Antwerpenaar niet tegen maar in feite voor de Lange Wapper-brug heeft gestemd. Het zou de verliezers sieren om zich neer te leggen bij de wil van het volk en de uitslag van het referendum te respecteren. Bijzonder cynisch is overigens dat diegenen die er alles aan gedaan hebben om de kiezer te demotiveren om deel te nemen aan het referendum – door te stellen dat er toch geen rekening zou gehouden worden met hun stem – vandaag op de zogenaamd “lage” opkomst van 34% wijzen om het referendum alsnog als irrelevant van de hand te wijzen. Het referendum mag dan decretaal niet bindend zijn, moreel en politiek is deze volksraadpleging dat uiteraard wel, zeker wanneer 60% van de deelnemers ‘nee’ stemt. De Antwerpenaren hebben gisteren beslist om euthanasie op de Lange Wapper te plegen. Nu pleiten om de Lange Wapper aan de beademing en de hartmassage te leggen lijkt op therapeutische hardnekkigheid.

Dat bepaalde politici van deze meerderheid zich beklagen over het feit dat het uiteindelijk de Antwerpse kiezers zijn geworden die via het referendum het vetorecht kregen omtrent de Lange Wapper is toch maar enkel en alleen hun fout. Het referendum is er alleen maar gekomen omdat deze meerderheid; dit stadsbestuur; deze burgemeester maar ook de Vlaamse meerderheid, de Vlaamse regering en de Vlaamse minister-president niet in staat waren om een politieke consensus te vinden omtrent een technisch gedegen en enthousiasmerend mobiliteitsproject voor Antwerpen. U hebt, dames en heren van de meerderheid, besloten om het volk niet te leiden maar te volgen. Kom ons dus vanavond niet vervelen met de mededeling dat de uitslag van het referendum u niet zint. Huil geen krokodillentranen over de files en de mobiliteitsproblemen. Eigen schuld, dikke bult.
Mijnheer de Burgemeester,
Collega’s,

Misschien is het nuttig om naar aanleiding van dit debat een korte historische schets te maken van alles wat er fout gelopen is in het Oosterweeldossier.
Het liep al fout van bij het begin. De Lange Wapper was een ééntweetje tussen de betonlobby en een aantal politici onder leiding van de toenmalige gouverneur Camille Paulus.
Vanaf het begin stond de kostprijs van het project maar ook de beslissingsprocedure ter discussie. Wat eveneens ter discussie stond en staat was en is de efficiëntie. Eén voorbeeld slechts: na meer dan 100 miljoen euro studies, één maand voor het beslissende referendum meedelen dat de aansluiting van de Lange Wapperviaduct aan de ring ter hoogte van het Sportpaleis moet herbekeken worden wegens niet ok was een brevet van onbekwaamheid dat BAM aan zichzelf heeft afgeleverd.
De communicatie van BAM was niet alleen slecht, in de praktijk was ze onbestaande. De affaire Slangen, de bonussen voor topkaders van BAM, het niet ernstig onderzoeken van het alternatieve tunneltracé, de verwarring rond het advies van de Kwaliteitskamer, waren pijnlijke dossiers die op zijn minst wijzen op onkunde,  malversaties of
erger …
En dan was er nog het kameleongedrag van vele politici die uit puur opportunisme en schaamteloos om de haverklap van standpunt veranderden.
 

Mijnheer de Burgemeester,
Collega’s,
Het gebrek aan politiek leiderschap heeft ervoor gezorgd  dat het Antwerpse mobiliteitsdossier meer dan ooit in het moeras is terechtgekomen. Ik citeer de krant De Standaard van dit weekend: “Hopen dat dit referendum een hoogfeest van de democratie wordt, is wellicht naïef. Iedere Antwerpenaar krijgt, als gevolg van het publieke debat, de kans zijn mening over de zaak te geven. Dat velen van hen vooral zullen nadenken over de invloed ervan op hun achtertuin, kan hen niet ten kwade worden geduid. Dat is directe democratie. Omdat dit niet noodzakelijk tot de meest afgewogen oordelen leidt, houden we er politici op na om - in onze plaats, maar met ons vertrouwen - moeilijke afwegingen te maken. Alleen omdat zij capituleerden, moet het dit keer anders.” De Standaard heeft gelijk! De impasse, het immobilisme waarin het Antwerpse mobiliteitsdossier terecht is gekomen, is de verantwoordelijkheid en alleen de verantwoordelijkheid van de Antwerpse en Vlaamse meerderheden die collectief verstek hebben laten gaan.

Mijnheer de Burgemeester,
Collega’s,
Naar aanleiding van het Antwerpse Lange Wapper-referendum zijn er verschillende winnaars en verliezers. Belangrijkste winnaar is de democratie. Het referendum zorgde voor een gezond debat bij de Antwerpse publieke opinie zonder politiek correcte taboes of cordon sanitairs. Winnaars zijn ook de actiegroepen en burgercomités die gedaan hebben wat stadsbestuur en Vlaamse regering niet konden of wilden: beslissen en knopen doorhakken.
Verliezers zijn er ook en meer dan er winnaars zijn. BAM is de grootste verliezer. De geloofwaardigheid en autoriteit van het BAM-vehikel staan meer dan ooit op het spel nu de Lange Wapper weggestemd werd. Het is duidelijk dat de rol van BAM definitief uitgespeeld is. De geloofwaardigheid en de autoriteit van BAM is na verschillende incidenten en niet in het minst na het referendum van gisteren tot nul herleid. BAM moet niet alleen “even zwijgen” maar moet ontbonden worden en desnoods moet een nieuwe structuur opgericht worden om het Antwerpse mobiliteitsplan gestalte te geven. Hoedanook moet er een parlementaire onderzoekscommissie komen die de wanpraktijken bij BAM tot op het bot uitspit.
Wie zondagavond eveneens tot het kamp van de verliezers behoorden waren de Vlaamse regering en het Antwerpse stadsbestuur. De politieke overheden zijn er immers niet in geslaagd om leiding te geven en een gemeenschappelijk mobiliteitsproject voor Antwerpen naar voren te schuiven. Vijftien jaar getalm en geruzie en 100 miljoen euro studies verder, is het uiteindelijk de Antwerpse burger die de knoop moet doorhakken, pijnlijk.
Van een politieke meerderheid zou men nochtans mogen verwachten dat ze in staat is om in consensus een standpunt in te nemen, zeker wanneer het gaat over een zo belangrijk mobiliteitsproject als de Lange Wapper bepalend voor de toekomst van Antwerpen. Dat Janssens zichzelf kroont als de overwinnaar van het referendum is ronduit hilarisch. De overwinning van het nee-kamp is een schijnoverwinning van Janssens. Een pyrrusoverwinning die in zijn gezicht ontploft want de Antwerpse meerderheid blijft verdeeld  achter. Wie helemaal verweesd achterblijft is de Antwerpenaar die moet vaststellen dat na vijftien jaar geruzie en ‘gediscuteer’ en honderd miljoen euro belastingsgeld aan studies verder, er nog steeds geen spade in de grond steekt voor welk project dan ook.
Mijnheer de Burgemeester,
Collega’s,

De voorbije dagen heb ik voor en na het referendum vanuit
het ja-kamp herhaaldelijk gehoord dat het afwijzen van de Lange Wapper voor meer dan 12 jaar immobilisme zal zorgen,  de files alleen maar langer en het verkeersinfarct alleen maar groter zal maken. Permanent blijft men de Antwerpenaar schrik aanjagen. In de praktijk weten we dat dit manifest niet waar is. Indien de politieke wil bestaat kan en moet er snel gehandeld worden. Binnen de eerstvolgende vijf jaar kunnen een aantal beslissingen genomen worden en werken uitgevoerd die de mobiliteitsknoop rond Antwerpen kunnen ontwarren. Ik denk daarbij aan de aansluiting van de Liefkenshoektunnel op de E17 via de bestaande wegen; het tolvrij maken van de Liefkenshoektunnel; het verbreden van de Tijsmanstunnel; een betere aansluiting van de E313 op de Antwerpse Ring; een degelijk en efficiënt traffic-managementsysteem op de Antwerpse Ring en het sluiten van de Singel en het ondertunnelen van de kruispunten op de Singel. Indien al deze maatregelen het fileleed niet verzachten dient overgegaan te worden tot het aanleggen van een tunnel.
Mijnheer de Burgemeester,
Collega’s,

Tot slot alleen nog dit. De Antwerpenaren hebben zondag niet alleen de Lange Wapper weggestemd; zij hebben vooral de arrogantie van de macht afgestraft. Het domste wat de traditionele politieke partijen nu kunnen doen, is hautain de mening van de Antwerpenaar wegwuiven als zijnde onbelangrijk en irrelevant.

Filip Dewinter

Kernwoorden: BAM, Dewinter, euthanasie, gemeenteraad, Lange Wapper, Lange wapper referendum, oosterweeldossier, referendum