Artikel Gazet van Antwerpen

Antwerpen in 2018

Ruim een derde (36,3%) van de Antwerpse kiezers is van allochtone origine. Bij de verkiezingen in 2018 zal dat aantal oplopen tot de helft. Dat zegt de socioloog Jan Hertogen. In de regio Zuid scoren Boom (15,1%) en Lier (9,9%) het hoogst.

Hertogen baseert zich op gegevens van de Algemene Dienst Statistiek en Economische Informatie en op eigen berekeningen. Volgens Antwerps burgemeester Patrick Janssens liggen de echte cijfers lager: “Ik denk dat Hertogen iets te weinig rekening houdt met het feit dat heel wat allochtone kiesgerechtigden niet gaan stemmen.”

De meeste politieke partijen in Antwerpen zijn niet van plan om zich in hun campagnes specifiek te richten naar de allochtone kiezers. Ze willen wel allochtone kandidaten op hun lijsten - ook het VB. Filip Dewinter: “Ik zoek kandidaten die afkomstig zijn uit Oost- en ZuidEuropa om samen een scheidingslijn op te trekken tussen Europa en de islam.”

Vlaanderen telt nu 9,8% allochtone kiezers. De gemeente met het hoogste percentage is het Kempense Baarle-Hertog (63%). Antwerpen staat op de zesde plaats en scoort aanzienlijk hoger dan de andere Vlaamse centrumsteden.

In de regio ten zuiden van Antwerpen blijven de percentages vrij laag. Boom scoort het hoogst, met 15,1% allochtone kiezers. Dat aandeel zal tegen 2018 gestegen zijn tot meer dan 20%.

Nog opvallend: het aanzienlijke verschil tussen Lier (9,9%) en Mechelen (22,8%).

Het Vlaams Gewest telt nu 462.162 of 9,8% allochtone kiezers van de 5 miljoen kiesplichtige Vlamingen. In het Brussels Gewest bedraagt dat aandeel al 62,3%. Verder valt op dat de andere Vlaamse centrumsteden veel minder hoog scoren dan de 36,3% van Antwerpen. Ter illustratie: Mechelen 22,8%, Gent 20,3%, Turnhout 12,8% en Sint-Niklaas 10,3%.

“Het aandeel van de allochtone kiezers is in het verleden systematisch onderschat”, zegt Jan Hertogen, die overigens een uitgesproken links profiel heeft. “Vlaanderen heeft correcties aangebracht, maar de statistici van de stad Antwerpen schatten het nog steeds te laag in. Ook burgemeester Patrick Janssens baseerde zich op onjuiste gegevens, toen hij onlangs sprak over een verdubbeling van het aantal allochtonen die zullen deelnemen aan de komende verkiezingen in vergelijking met 2006. Janssens onderschat hun deelname in 2006 en overschat die in oktober door over stemrecht te spreken, terwijl veel stemgerechtigden van allochtone origine zich niet zullen inschrijven. Daarvoor baseer ik me op de evolutie van het aantal inschrijvingen voor de vorige verkiezingen.”

“Antwerpen blijft blind voor de evolutie”

Waarom Antwerpen met onvolledige gegevens werkt? “Mijn analyse is dat het stadsbestuur al decennia zijn ogen sluit voor de realiteit”, zegt Hertogen. “Typisch Antwerps: niet zien wat je niet wilt zien. Daarom is het Vlaams Blok destijds ook zo groot kunnen worden. In Brussel hebben de politici van de traditionele partijen de immigratie beter opgevangen, ondanks de naweeën. Ook vandaag blijft Antwerpen nog steeds blind voor de evolutie. De eerste schepen van allochtone origine is er bijvoorbeeld pas in december van vorig jaar gekomen.”

Hertogen bestudeert alleen de aandelen van de allochtone kiezers, niet hun stemgedrag.

“Maar ik vermoed dat er voor partijen links van sp.a en Groen in Antwerpen veel potentieel is bij de allochtone kiezers. Een partij als de N-VA lijkt me voor de allochtonen minder evident omdat die partij nog geen sterke banden heeft met vakbonden, ziekenfondsen en andere organisaties die de persoonlijke belangen van de mensen kunnen verdedigen.”

Allochtone reuzen

Evolutie van het percentage stemplichtige allochtonen in gemeenten met een groot aandeel vreemdelingen in de bevolkingscijfers 2018 is een prognose

Hoe gaan politieke partijen met toename om?

Sp.a: “Je kan je niet richten op één groep”

“De cijfers van Jan Hertogen stemmen grotendeels overeen met de onze”, reageert Patrick Janssens. “Toch één nuance: van de stemgerechtigde Antwerpenaars is ongeveer 35% van allochtone origine, maar van hen brengt slechts een beperkt percentage zijn stem uit.”

“In tegenstelling tot wat andere politici denken, doen wij geen extra inspanningen om de allochtone kiezers aan ons te binden”, aldus Janssens. “Als ik echt de deuren van moskeeën zou platlopen, zouden daar allang beelden van zijn gepubliceerd.

Verkiezingen vormen een heel aparte markt, je kan je niet richten op één groep. Als wij in 2006 een derde van de stemmen hebben behaald, was dat juist omdat we een heel brede campagne hebben gevoerd. En ook nu zal die campagne vooral in de media worden gevoerd. Wat we wél doen, is kandidaten uit bepaalde groepen op onze lijsten zetten. Zo trek je natuurlijk ook kiezers uit die groepen aan.”

N-VA: “Geen onderscheid tussen kiezers”

Ook de N-VA zegt niet specifiek op zoek te gaan naar de allochtone kiezers. “In tegenstelling tot andere partijen - om het Vlaams Belang niet te noemen - maken wij geen onderscheid tussen de Antwerpenaars”, zegt Liesbeth Homans, Vlaams Parlementslid en nummer twee op de N-VA-lijst. “We zoeken ook niet koortsachtig naar allochtone kandidaten op onze lijsten.

Wel gaan we de wijken in waar veel mensen van allochtone origine wonen. En daar merken we dat onze campagne niet makkelijk wordt. Laatst waren we op bezoek in de Seefhoek.

Een allochtone slager liet ons achteraf weten dat hij tien minuten na ons bezoek was gebeld door een allochtoon gemeenteraadslid van de sp.a, die hem zei dat hij zich niet door ons mocht laten ompraten. Is dat nu een manier van werken?”

VB: “Nog één kans om het verschil te maken”

VB-kopman Filip Dewinter vindt de toename van het aantal allochtone kiezers een dramatische evolutie. “We geven onze steden uit handen, het worden allochtone enclaves”, zegt hij.

“We staan voor een vijandelijke overname. Vanaf de volgende verkiezingen in 2018 zijn we als autochtonen geen baas meer in onze eigen stad. In oktober krijgen we voor het laatst de kans om het verschil te maken, want nu zijn we nog in de meerderheid.”

“De neiging van de allochtonen om etnisch te reageren op allerlei situaties zal steeds sterker worden”, voorspelt Dewinter.

“De huidige ideologische breuklijnen worden vervangen door etnische en religieuze. Dat gaat tot confrontaties en botsingen leiden.”

Toch wil Dewinter niet alle allochtonen over één kam scheren.

“Ik ga de Europeanen onder hen mobiliseren om een scheidingslijn op te trekken tussen Europa en de islam. Er zullen ook allochtone kandidaten op onze lijsten staan. Ik wil zeker een Nederlander, een Oost-Europeaan en iemand uit Zuid-Europa erbij. Samen moeten we onze beschaving beschermen.”

Open Vld: “Onze achterstand inlopen”

“Het valt op dat de score van Antwerpen grondig verschilt met die van de rand”, zegt lokaal voorzitter Axel Polis. “De toenemende diversiteit manifesteert zich nu eenmaal eerst in de steden. Het gaat er niet om die cijfers goed of slecht te vinden. Ze zijn er, al wordt het begrip ‘allochtone kiezer’ door Jan Hertogen wel heel ruim genomen.”

“Onze partij reikt de hand uit naar iedereen die liberale oplossingen wil gebruiken. Niet de afkomst telt, wel de toekomst.

Open Vld heeft uitdrukkelijk de deuren opengezet voor iedereen, zonder te focussen op doelgroepen. We zullen in oktober verscheidene mensen op onze lijsten hebben, die sterke kandidaten zijn en daarnaast ook allochtoon. We hadden op dat vlak een achterstand, maar we willen nu mee zijn met de maatschappelijke trend.”

Groen: “Allochtone kiezer is ook een mens”

Meyrem Almaci, de Antwerpse lijsttrekker van Groen, is zelf van Turkse origine. “Ik besef dat daar electorale kansen liggen, daar wil ik niet flauw over doen. Maar dat is niet de reden waarom ik lijsttrekker ben geworden. Dit is de essentie van mijn commentaar op het onderzoek: de allochtone kiezer is ook een mens. Mijn partij maakt geen verschil tussen de kiezers en heeft geen aparte strategie voor bepaalde groepen.

We hebben altijd belang gehecht aan het actieve pluralisme.

Verder doen we aan politiek uit overtuiging: ons programma is wat het is, en daarmee gaan we naar álle kiezers.”

Mechelen: “Samen bouwen aan identiteit”

Burgemeester Bart Somers (Open Vld) vindt de toenemende diversiteit in zijn stad een goede zaak.

“Vroeger was er de polarisatie tussen autochtonen en gesloten, traditionele allochtone gemeenschappen met veel analfabetisme en vrouwen aan de haard.

Nu is er meer échte diversiteit. We hebben niet alleen mensen van Marokkaanse en Turkse origine, maar ook mensen met een achtergrond in Oost-Europa, Afrikanen, Assyriers enzovoort. En ook binnen die groepen is de diversiteit toegenomen.

Er zijn nu ook artsen en advocaten van allochtone origine. Die evolutie biedt ons kansen om een beleid te enten op kansen en verantwoordelijkheden voor elk individu.”

“Even interessant als de afkomst vind ik trouwens het percentage kinderen dat thuis geen Nederlands spreekt, want dat is een goede graadmeter voor integratie.

In Mechelen is dat aandeel sinds 2000 gedaald van 27 naar 24%, tegen de nationale trend in.”

“Ik weet dat er mensen zijn met heimwee naar vroeger, maar die tijd komt nooit meer terug. Overal ter wereld worden de steden multicultureel.

Een stad is voor mij een ontmoetingsplaats, waarbij de overheid die ontmoetingen moet organiseren. Samen bouwen we aan een nieuwe identiteit. Ik voer dus ook geen campagne voor bepaalde groepen. Mijn project is een stad waar 82.000 mensen zich thuis voelen.”

Baarle-Hertog: “Geen angst voor 71%”

Liefst 63% allochtone kiezers, dat is een Vlaams record. In 2018 zal dat zelfs 71% zijn.

“Onze gemeente bestaat uit 22 stukjes België in Nederland”, verklaart burgemeester Leo Van Tilburg (van de lokale lijst CDK).

“Er zijn geen verschillen qua taal of huidskleur en ook geen conflicten.

Het aantal Nederlanders neemt toe omdat er over en weer wordt getrouwd, omdat wonen in België voor veel Nederlanders fiscaal interessant is en omdat hier meer grotere woonpercelen zijn. Dus worden ze Belg, maar houden ze het gevoel in Nederland te wonen.”

“Je hebt hier veel Nederlanders die net als hun ouders in België geboren zijn, maar toch hun nationaliteit behouden. Mij maakt dat niks uit. Je merkt het Nederlandse overwicht bij voetbalwedstrijden van Oranje tegen België of Duitsland, wanneer vooral Nederlanders die hier nog niet zo lang wonen, hun huizen versieren. Als ze hier een aantal jaren hebben verbleven, begint dat wel te vervagen.”

“Op feestjes in Nederland worden die mensen ‘de Belgen’ genoemd en moeten ze Belgenmoppen aanhoren. Na verloop van tijd beginnen ze België te verdedigen en zich ook steeds meer Belg of Vlaming te voelen.”

“Maar om terug te komen op uw cijfers: dat percentage van 71% in 2018 boezemt mij op geen enkele manier angst in. We moeten wel proberen om in Baarle-Hertog onze Vlaamse identiteit te bewaren.”

Kapellen: “Oproep om te stemmen”

Dirk Van Mechelen (Open Vld) is verbaasd over de 10,6% allochtone kiezers in zijn gemeente.

“Mijn buikgevoel zegt dat dat niet klopt. Wij hebben voor 80% Nederbelgen en daarnaast buitenlandse inwoners die in de haven werken. Dat zijn vooral Duitsers, Fransen, Amerikanen en Australiërs. De jongste jaren is er ook een lichte aangroei van mensen uit de nieuwe Europese landen, onder meer uit Polen. Dat zijn er een stuk of zeventig. Maar van grote, dominante groepen zoals in Antwerpen is bij ons geen sprake.”

“Uit onze eigen gegevens blijkt dat van onze bijna 26.000 inwoners er 1.941 niet-Belgen zijn. Van hen zijn er 1.713 afkomstig uit EU-landen en 228 uit niet-EU-landen. Van die buitenlanders hebben er zich inmiddels 363 laten registreren voor de gemeenteraadsverkiezingen, waardoor ze vanaf nu stemplichtig zijn. Dat vinden we prima, want zo bewijzen ze hun betrokkenheid bij het reilen en zeilen in Kapellen.”

“De buitenlanders die zich nog niet hebben laten registreren, krijgen een mailing met een oproep om deel te nemen aan de verkiezingen.

Die gaat normaal volgende week de deur uit.”

“Gezien de grote Nederlandse kolonie in Kapellen zoekt mijn partij van oudsher een vertegenwoordiger van die gemeenschap om op de lijst te zetten. John Heikamp heeft als eerste Nederlander twaalf jaar in de gemeenteraad gezeten. Ook nu hebben we een Nederlandse kandidate uit Putte op de lijst.”

Lint: “Van het asielcentrum naar de steden”

Met slechts 1,5% kiezers van allochtone origine bengelt Lint aan de staart van het peloton.

“Dat verbaast me niet”, zegt burgemeester Stanny Tuyteleers (CD&V).

“Lint is een slaapdorp geworden, hier valt weinig te beleven.”

“We hebben weliswaar een asiel