Dagboek FDW: ‘Over boerka’s, minirokken, koranboeken en grijze wolven …’

gepubliceerd op 08 juni 2015 om 08:25

‘Over boerka’s, minirokken, koranboeken en grijze wolven …’

Ankara is een grote stad … Met 7 miljoen inwoners is het de tweede stad van Turkije na Istanbul. Het Yenimahalle-district waar ik als verkiezingswaarnemer de democratie moet ‘beschermen’ is al even immens, 1 miljoen inwoners en meer dan 1000 kiesbureau’s. Meestal wordt er in Turkije in scholen gestemd. Per stembureau worden een 400-tal stemmen verwerkt. In de bureau’s wordt gestemd en ook geteld, alles in één moeite door … Dat zorgt er tenminste voor dat de stemverrichtingen om zes uur afgerond zijn en dat omstreeks 20u30 de stemmen geteld zijn en dat voor een land van 70 miljoen inwoners met 52 miljoen kiezers. In België, evenveel inwoners als Istanbul, met heel veel computers en andere toeters en bellen duurt het tot ver voorbij middernacht vooraleer er definitieve uitslagen zijn.

‘Waarnemen, niet controleren’

Samen met mijn tolk en begeleider, Utku , trek ik naar het eerste kiesbureau in een lange rij. Verbaasde blikken als we het lokaal binnenkomen. We worden gedoogd, maar ook niet meer dan dat. Europese waarnemers zijn niet echt populair in Turkije. Aangezien ik geen woord Turks spreek en zij geen woord Engels moet alles vertaald worden. De Turken willen weten wie ik ben, waar ik vandaan kom en wat ik kom doen. Waarnemen … (niet controleren) lijkt me een verstandig antwoord. Het eerste incident laat niet lang op zich wachten. Een geval van identiteitsfraude. Een vrouw beweert dat iemand anders in haar plaats heeft gestemd met gebruik van valse papieren. Een praktijk die in het verleden wel meer – op min of meer grote schaal – werd toegepast. Woeste taferelen met boze Turken. Een advocaat wordt er bij geroepen en een proces-verbaal wordt opgemaakt. In een volgend kiesbureau komt het tot een rel wanneer blijkt dat de getuige van de Koerdische HDP-partij het kiesbureau niet binnen mag. Geen Koerdische pottenkijkers gewenst. Enig trek- en duwwerk komt eraan te pas, maar de man komt er niet in. Opnieuw een kiesbureau verder komt een voorzitter van een kiesbureau me toevertrouwen dat er vele kiesbrieven (in totaal 17 miljoen) teveel gedrukt zijn en dat hij weet waar ze naartoe zijn … Aan mij wil hij zijn geheim niet vertellen, want hij is ambtenaar en bang om zijn job kwijt te spelen.  In hetzelfde kieskantoor laat men mij discreet weten dat politie-agenten dikwijls tweemaal stemmen. Eén keer met een speciaal formulier (formulier 145) dat hen toelaat om te stemmen in het kiesbureau waar ze de orde handhaven en één keer in het kantoor waar ze wonen. En zo gaat het de hele dag door.

FDW als verkiezingswaarnemer TurkijeFDW en Utku

‘Boerka en minirok’

Turkije is een land met vele contrasten. In de stembureau’s sta je tussen volledig gesluierde vrouwen met boerka met naast hun overdadig geschminkte jonge dames in minirok en décolleté. Terwijl in het ene stembureau de activiteiten gestaakt worden om te bidden, gaan elders de kiesverrichtingen gewoon door. Wat niet kan, is alcohol op de verkiezingsdag. In hotels, restaurants en café’s gaat de tapkraan tot middernacht onherroepelijk dicht. Wat hiervan de reden is, ontgaat mij volledig … Een soortgelijke maatregel zou in Vlaanderen – eindelijk – een revolutie ontketenen. Opmerkelijk is dat de telling van de stemming door zowat iedereen kan bijgewoond worden. Tientallen enthousiaste Turken volgen met argusogen de telverrichtingen. Gejuich bij de verschillende supportersgroepen bij iedere binnengehaalde stem. Discussies en geroep ook wanneer een stem ongeldig wordt verklaard.

‘Grijze wolf’

Tijdens de namiddag zijn er bezoeken aan de kantoren van de verschillende partijen gepland. Althans die partijen die een kantoor hebben. Aangezien er 17 partijen aan de verkiezingen in Ankara deelnemen, bezoeken we alleen de 3 grote partijen: de AKP, de MHP en CHP.

Een partijkantoor vertelt veel over de partij die er hokt. Het MHP-kantoor is een versterkte burcht. Een metaaldetector en stoere jongens wachten je op. Eénmaal binnen is iedereen sympathiek en enthousiast. De nationalistische MHP zal de verkiezingen winnen en dat weten ze … Ik krijg er een Turkse vlag en een koran in het Arabisch cadeau. Ze moesten eens weten … Bij de groepsfoto vragen ze om met de rechterhand het grijze wolventeken te maken. Toch maar liever niet.

De tweede partij die we bezoeken is de CHP, zeg maar de sociaal-democraten. De partij die eertijds door Atatürk werd gesticht, is er niet gerust in. Ze vrezen stemmen te verliezen aan de Koerdische HDP die vecht om over de kiesdrempel van 10% te geraken. Bij de CHP staan de gezichten op onweer. Overal in het CHP-kantoor hangen foto’s en affiches van de Turkse vader des vaderlands, Mustafa Kemal Atatürk. De kantoren zijn groezelig en muf. Stress, stress, stress …

foto vlaggen CHP

Het gebouw van de AKP is een regeringspartij waardig. Groot, sjiek en duur. Ik word er zowaar ontvangen door een minister. Op iedere vraag die ik stel, laat de excellentie weten dat de ‘AKP vecht voor rechtvaardigheid en vrede’. Precies een cassetterecorder … Na de obligate foto krijg ik zowaar een geschenk: een dik en duur fotoboek van de grote leider, president Erdogan. Dat ontbrak nog in mijn boekenkas …

FDW Turkse vlag

‘De resultaten …’

Ondanks alles manipulaties heeft de Koerdische HDP met bijna 13% (78 zetels) de kiesdrempel toch gehaald. Dat kost zetels aan de AKP en – een klein beetje – stemmen en zetels aan de sociaal-democratische CHP (25%, 132 zetels). De nationalistische MHP wint stemmen van Erdogans partij de AKP en komt uit op 16,4% (82 zetels). Verliezer is ondanks alle slinkse moeite de AKP die zakt naar 40,9% (258 zetels). De AKP moet zijn absolute meerderheid in het parlement vaarwel zeggen en dat moet pijn doen … De Turken geraken Erdogan langzaam maar zeker beu. Het betekent echter niet dat we van Erdogan en zijn AKP af zijn. Zijn natte droom om Turkije te herschapen in een presidentiële executieve in plaats van een parlementaire democratie is in ieder geval voorbij en dat is goed nieuws voor Europa …

Filip Dewinter vanuit Ankara

 

 

 


Kernwoorden: , , , , , , , ,