Geachte voorzitter,
Mevrouw de minister,
Collega’s,
De lynchpartij in Antwerpen die het leven heeft gekost aan een 54- jarige treinbestuurder die de moed had om een zestal jongeren die amok maakten op de bus terecht te wijzen, heeft niet alleen te maken met gebrek aan voldoende veiligheidsmaatregelen op het openbaar vervoer. Het jongerenbendegeweld in onze grootsteden neemt toe, het aantal daden van agressie op het openbaar vervoer neemt toe, de etnische spanningen in onze grootsteden nemen toe en dat alles is onder andere het gevolg van de ontsporing van het multiculturele model, het ontbreken van een eenduidig waarden- en normenreferentiekader voor éénieder en de alles-kan-alles-mag-mentaliteit die hiervan het rechtstreekse gevolg is. Het multiculturele model is een multiconflictmodel geworden, gekenmerkt door een steeds grotere polarisatie, door confrontaties en incidenten allerhande. Het politiek correcte taboe zorgt er overigens voor dat deze problematiek nauwelijks bespreekbaar is zonder onmiddellijk voor racist te worden uitgescholden.
Mevrouw de minister,
De busmoord op de 54-jarige treinbestuurder zaterdag jongstleden op lijn 23 te Antwerpen heeft iedereen geschokt maar niemand echt verrast. Het betreft hier immers een voor iedereen bijzonder herkenbaar fenomeen namelijk agressie- en geweldplegingen op het openbaar vervoer. De jongste jaren is het aantal gevallen van geweldplegingen op bus, tram en metro alleen maar toegenomen. De cijfers liegen er niet om. Alhoewel De Lijn blijkbaar niet beschikt over cijfermateriaal betreffende geweldplegingen en daden van agressie gericht tegen reizigers, beschikken ze wel over cijfermateriaal en statistieken omtrent agressie en geweld gepleegd tegen personeelsleden (buschauffeurs, busbegeleiders, …) van De Lijn. Opvallend is dat voor het hele land het aantal gevallen van geweldpleging tegen chauffeurs en busbegeleiders van De Lijn gestegen is met bijna 30 % in de periode tussen 1999 en 2005. Voor wat Antwerpen betreft is de stijging nog significanter namelijk een stijging van 53 % in nauwelijks vijf jaar tijd. Niet alleen het aantal feiten neemt toe maar de agressie wordt steeds gewelddadiger. Het aantal dagen werkverlet ten gevolge van geweldplegingen tegen personeelsleden van De Lijn is op nauwelijks één jaar tijd in Antwerpen bijna verdrievoudigd van 270 dagen werkverlet in 2004 naar 736 dagen werkverlet ten gevolge van geweldplegingen in 2005. Landelijk stellen we een verdubbeling van het aantal dagen werkverlet ten gevolge van geweldplegingen vast op nauwelijks 1 jaar tijd. Ook de toename van het aantal gevallen van vandalisme is een teken aan de wand.
De herstellingskosten aan bussen en trams van De Lijn ten gevolge van vandalisme zijn tussen 2001 en 2005 meer dan verdubbeld. Zeventig procent van alle vernielingen vinden in Antwerpen plaats.
Mevrouw de minister,
De lynchpartij op lijn 23 waarbij zaterdag een man werd dood gestampt en geslagen, is geen uitzonderlijk feit. Het is slechts het trieste dieptepunt van een spiraal van geweld waarmee we op het openbaar vervoer maar helaas ook in de publieke ruimte van onze grootsteden dagelijks mee geconfronteerd worden. Dat de agenda van de politiek in het algemeen en van de regering tegenwoordig bepaald wordt door het avondjournaal is ons bekend. Steekvlambeleid noemt men zoiets. Nu plotseling na het dramatische voorval in Antwerpen allerlei maatregelen aankondigen, is het beste bewijs van het feit dat er van een veiligheidsbeleid op het openbaar vervoer in het verleden nauwelijks sprake was. Moet ik herinneren aan het debat over het inzetten van lijnspotters in Antwerpen waarbij De Lijn eerst niet en daarna pas na lang aandringen bereid was om een –beperkte- financiële inspanning te doen om het project samen met de stad Antwerpen te financieren? Moet ik herinneren aan het debat waarbij de minister halsstarrig weigerde om de DVZ toe te laten op de Antwerpse bussen, trams en metrostellen teneinde de controle van illegalen te vergemakkelijken? Moet ik verwijzen naar het feit dat De Lijn zich om financiële redenen verzet tegen de uitbreiding van het proefproject waarbij in een 70-tal voertuigen van De Lijn sinds enige tijd camerabewaking wordt voorzien? Moet ik verwijzen naar de weigering van De Lijn om naar het model van Securail (de NMBS veiligheidsdienst) een eigen veiligheidsdienst die toezicht houdt op het openbaar vervoer op te richten? De voorbije jaren werd door het personeel van De Lijn in Antwerpen herhaaldelijk actie gevoerd en gestaakt na weer al eens een incident waarbij een buschauffeur in mekaar werd geslagen of voor de zoveelste keer het slachtoffer werd van een daad van fysieke agressie. Nochtans blijft u het probleem van agressie op bussen en trams minimaliseren. Op 1 februari 2006 zei u naar aanleiding van een actuele vraag van collega Vandenbroucke: “De berichtgeving zou het idee kunnen wekken dat onze bussen en trams onveilig zijn. Niets is minder waar. We beschikken over cijfers in verband met de agressie op bussen en trams. Elk geval van agressie is er voor mij één te veel. De cijfers zijn evenwel stabiel. Er is geen stijging van de agressie. Uit de metingen van De Lijn blijkt dat de reizigers zeer tevreden zijn over de veiligheid van onze bussen en onze trams”. De Lijn en ook u, mevrouw de minister, minimaliseren het probleem van agressie en geweldplegingen op het openbaar vervoer omdat u de reizigers niet wil verontrusten en omdat minimaliseren minder kost dan maatregelen nemen.
Mevrouw de minister,
De onveiligheid op het openbaar vervoer in onze grootsteden is blijkbaar een taboeonderwerp. Waarom? Omdat nogal wat van die onveiligheid veroorzaakt wordt door allochtone bendes? Of het nu gaat om de risicolijnen in onze grootsteden die quasi allemaal door concentratie- en gettowijken rijden of het gaat om bussen naar recreatiedomeinen zoals De Ster in Sint-Niklaas of het provinciaal domein van Huizingen in Vlaams-Brabant, al te dikwijls moeten we vaststellen dat het om dezelfde jongerenbendes gaat die amok maken, reizigers en personeel van De Lijn intimideren, uitschelden en verrot slaan. Feitelijk interesseert het me weinig of het om allochtone of autochtone jongeren gaat maar we mogen de problemen niet onder de mat vegen omdat het om allochtone jongeren gaat. Er moet een einde komen aan het sfeertje van “we-knijpen-een-oogje-dicht-want …”. Er moet een einde komen aan het geknuffel en het gepamper van de jongerendadergroepen die de boel verzieken voor iedereen. Al jaren pleiten wij voor de organisatie van tuchtstages naar het Amerikaanse model van de bootcamps –een project dat ook in Nederland en in Denemarken navolging kent- waarbij losgeslagen jongeren via strenge fysieke en mentale training heropgevoed worden. Waarom, wanneer het meerderjarige daders betreft die over de dubbele nationaliteit beschikken, hen bij ernstige misdaden de Belgische nationaliteit niet afnemen en hen hun straf in het buitenland laten uitzitten? Hoe dan ook moet de overheid een zerotolerantiebeleid durven voeren ten aanzien van iedere vorm van overlast, agressie en geweldpleging die de veiligheid van de burger op straat, in de bus of op de tram, in het metrostation of waar dan ook op het publieke domein bedreigt.
Mevrouw de minister,
De jaarlijkse bijdrage van de Vlaamse overheid aan de Vlaamse Vervoersmaatschappij bedraagt 650 miljoen euro. Terwijl het aantal reizigers sinds 1998 tot op heden meer dan verdubbelde, van 261 miljoen reizigers naar 448 miljoen, werd er nauwelijks aandacht aan het veiligheidsaspect besteed. De inzet in Antwerpen van 32 lijnspotters zonder politionele bevoegdheden, tijdens de kantooruren van 9 tot 5, niet tijdens de weekends en niet op de verpachte lijnen, is slechts een pleister op een houten been. Laat ons toegeven dat van een eventuele uitbreiding van het aantal lijnspotters niet echt een groot afschrikkingseffect zal uitgaan.
Een eigen veiligheidsdienst bij De Lijn en veiligheidsassistenten van De Lijn op de risicolijnen; oprichting in Antwerpen van een bus-, tram- en metrobrigade in de schoot van de Antwerpse politie; opstellen van een zwarte lijst van recidiverende herrieschoppers en amokmakers op het openbaar vervoer, invoeren van een bus-, tram- en metroverbod –naar analogie met het straatverbod- voor wie op deze zwarte lijst terecht komt; camerabewaking op de risicolijnen. De voorstellen zijn al jarenlang bekend maar worden niet uitgevoerd.
Mevrouw de minister,
Als mensen niet meer veilig zijn op een bus of een tram, als mensen niet meer veilig zijn in een metrostation of aan een bushalte, als mensen niet meer veilig zijn op straat dan betekent dit dat de leefbaarheid van een buurt, een wijk of zelfs een hele stad in het gedrang komt. De graffitispuiters, de daders van vandalisme, verbale agressie, steaming, bendegeweld zijn niets meer of niets minder dan leefbaarheidsvandalen. Veiligheid moet de eerste prioriteit van de overheid zijn. Zonder politiek correcte taboes moeten we de leefbaarheidsvandalen welke ook hun huidskleur of origine moge zijn aanpakken. U en uw voorgangers zijn er de voorbije jaren niet in geslaagd om een efficiënt en kordaat veiligheidsbeleid op het openbaar vervoer te voeren. Het is spijtig dat er eerst doden moeten vallen vooraleer de overheid wakker schiet en initiatieven neemt. Hopelijk hebben de dramatische feiten die zich zaterdag in Antwerpen hebben afgespeeld de ogen van sommigen geopend en eindelijk de weg geëffend voor een harde aanpak van iedere vorm van criminaliteit.
Kernwoorden: agressie, bus, busbegeleiders, camerabewaking, De Lijn, geweldplegingen, lijnspotters, metrostation, onveilig, openbaar vervoer, tram, vandalisme, veiliig, vernielingen
